این منابع گفتهاند دولت دونالد ترامپ در هفتههای اخیر با گروههای اپوزیسیون ایرانی و رهبران کرد در عراق درباره ارائه حمایت نظامی گفتوگوهای فعالی داشته است.
بر اساس این گزارش، گروههای مسلح کرد ایرانی هزاران نیرو در امتداد مرز عراق و ایران دارند و برخی از آنها از آغاز درگیریها با انتشار بیانیههایی از اقدام قریبالوقوع سخن گفته و از نیروهای نظامی حکومت ایران خواستهاند از حکومت جدا شوند. سپاه پاسداران نیز اعلام کرده این گروهها را با دهها پهپاد هدف قرار داده است.
یک مقام ارشد کرد ایرانی به سیانان گفته است انتظار میرود نیروهای کرد در روزهای آینده در یک عملیات زمینی در غرب ایران مشارکت کنند و «شانس بزرگی» برای موفقیت وجود دارد. به گفته این مقام، نیروهای کرد انتظار حمایت آمریکا و اسرائیل را دارند.
برخی منابع به سیانان گفتهاند هدف آن است که نیروهای کرد، نیروهای امنیتی حکومت ایران را درگیر و زمینگیر کنند تا مردم شهرهای بزرگ بدون خطر کشتار گسترده بتوانند به خیابان بیایند. مقام دیگری گفته کردها میتوانند منابع نظامی حکومت ایران را پراکنده و فرسوده کنند.
سیانان گزارش داده هرگونه تسلیح این نیروها مستلزم همکاری اقلیم کردستان عراق برای انتقال تسلیحات و استفاده از این منطقه به عنوان سکوی عملیات است. با این حال، به نوشته سیانان، برخی مقامهای آمریکایی هشدار دادهاند ارزیابیهای اطلاعاتی نشان میدهد کردهای ایرانی در حال حاضر منابع و نفوذ کافی برای تضمین یک خیزش موفق ندارند و اختلافات داخلی میان گروههای کردی نیز میتواند چالشآفرین باشد.
به نوشته سیانان، سیا در پاسخ به این گزارش از اظهار نظر خودداری کرده است.
همزمان، والاستریت ژورنال و فاکسنیوز هم گزارش دادهاند ترامپ در حال بررسی حمایت از گروههای شبهنظامی در ایران است و با رهبران کرد از جمله مسعود بارزانی و بافل طالبانی گفتوگو کرده است. مقامهای آمریکایی گفتهاند ترامپ هنوز تصمیم نهایی درباره نوع حمایت - از جمله تسلیحات یا اطلاعات - اتخاذ نکرده است.
کارولین لیویت، سخنگوی کاخ سفید، بدون تایید اهداف مشخص ترامپ گفت: «رییسجمهوری ترامپ با بسیاری از شرکای منطقهای گفتوگو کرده است.»
این تحولات در حالی مطرح میشود که ترامپ بطور علنی از مردم ایران خواسته حکومت را سرنگون کنند و برخی منابع به اکسیوس گفتهاند احتمال پیشروی نیروهای کرد به داخل ایران در سایه حملات اخیر مطرح است.
گزارشهای منتشرشده نشان میدهد واشینگتن در حال بررسی گزینههایی برای اعمال فشار چندلایه بر تهران است، اما به نوشته این رسانهها هنوز تصمیم قطعی درباره نحوه اجرای این سناریو اتخاذ نشده است.
روزنامه دیلی میل سهشنبه ۱۲ اسفند نوشت بر اساس یک گزارش طبقهبندیشده که در سال ۲۰۰۸ از سوی وزارت امور خارجه آمریکا برای سفارت این کشور در لندن ارسال و بعدها از سوی ویکیلیکس منتشر شد و همان زمان در رسانهها نیز بازتاب یافت و بازنشر شد، مجتبی تحت فشار خانوادهاش قرار داشت تا صاحب فرزند شود.
طبق این سند، او چهار بار برای درمان به بریتانیا سفر کرد که آخرین اقامتش دو ماه طول کشید و در نهایت صاحب پسری شد که به نام علی، پدربزرگ نوزاد و رهبر وقت جمهوری اسلامی، نامگذاری شد.
ایراناینترنشنال سهشنبه ۱۲ اسفند در گزارشی اختصاصی خبر داد که مجلس خبرگان رهبری تحت فشار سپاه پاسداران، مجتبی خامنهای ۵۶ ساله را بهعنون جانشین پدرش و سومین رهبر جمهوری اسلامی برگزیده است.
علی خامنهای به همراه شماری از مشاوران ارشد و اعضای خانوادهاش در نخستین دقایق حمله اسرائیل و آمریکا در صبح شنبه ۹ اسفند در دفتر خود در تهران کشته شد.
بهنوشته دیلی میل، در گزارش اطلاعاتی آمریکا آمده است که مجتبی در سال ۲۰۰۴ و نسبتا دیر ازدواج کرد. براساس این گزارش، دلیل این امر مشکل ناتوانی جنسی بود که طی سه سفر طولانی به بریتانیا درمان و در نهایت برطرف شد.»
مجتبی خامنهای در سال ۱۳۷۸ با زهرا دومین دختر غلامعلی حداد عادل ازدواج کرد که ثمره این ازدواج دو فرزند پسر و یک دختر با نامهای محمدباقر، محمد امین و فاطمه است. زهرا حداد عادل، در حمله روز شنبه ۹ اسفند کشته شد.
براساس اسناد منتشرشده در ویکیلیکس، مجتبی خامنهای و همسرش در جریان چهار سفر درمانی و طولانی مدت خود به بیمارستانهای ولینگتون و کرامول رفتند و در سفر چهارم، پس از اقامتی دو ماهه، همسرش باردار شد.
در گزارش اطلاعاتی آمریکا بر این نکته تاکید شده است که او «به رهبران ارشد سپاه پاسداران انقلاب اسلامی نزدیک و از سوی آنان بهخوبی توجیه میشد.»
در این سند اطلاعاتی همچنین آمده است: «گفته میشود علی خامنهای در دفتر رهبری با مجتبی همانگونه رفتار و مشورت میکند که با جانشین احتمالی مسئولیتهای خود، نه صرفاً بهعنوان یک مشاور.»
در این گزارش در عین حال به جایگاه ضعیف حوزوی او نیز اشاره و گفته شده است: «انتظار نمیرود او هرگز از طریق دانش شخصی خود به مرتبه اجتهاد برسد، چه رسد به مقام آیتالله.»
مجتبی دومین پسر علی خامنهای است. در سالهای اخیر، مجتبی نزد پدرش جایگاه بالاتری پیدا کرده و به یکی از ثروتمندترین افراد ایران تبدیل شده بود.
بلومبرگ ۸ بهمن ۱۴۰۴ در گزارشی تحقیقی نوشت مجتبی خامنهای، همزمان با تشدید فقر و اعتراضات مرگبار در ایران، طی بیش از یک دهه با شبکهای از شرکتهای پوششی و واسطهها، مجموعهای گسترده از املاک و سرمایهگذاریها را در اروپا و خاورمیانه ایجاد کرده است.
به نوشته بلومبرگ، منابع مالی این معاملات از مسیر حسابهایی در بانکهای بریتانیا، سوئیس، لیختناشتاین و امارات عبور کرده و به گفته افراد مطلع، منشأ اصلی این پولها «فروش نفت ایران» بوده است.
براساس این گزارش مجتبی خامنهای در عملیات بانک آینده و پروژه ایرانمال «نقش محوری» داشته و علی انصاری سهامدار اصلی بانک بوده است.
در این گزارش همچنین آمده انصاری گاه دیدارهای خصوصی با مجتبی خامنهای در خانهای در زعفرانیه و در برخی موارد از دفتر بانک آینده برای گفتوگوهای محرمانه استفاده شده است.
بلومبرگ از شبکهای از شرکتها نام برده که برای انتقال پول و پنهانسازی مسیر مالکیت به کار رفتهاند؛ از جمله شرکتهایی در «سنتکیتس و نویس» و نهادهایی در امارات. در یک نمونه، پیامهای سوئیفت نشان میدهد یک شرکت واسطه در امارات از طریق «بانک اسلامی ابوظبی» انتقالهایی انجام داده است.
بر اساس گزارش روزنامه عربزبان القدس العربی، مجتبی خامنهای ثروت عظیمی را در بانکهایی در سوئیس، امارات متحده عربی، سوریه، ونزوئلا و آفریقا نگهداری میکند و بخشی از محله مرفه عباسآباد در شمالمرکز تهران و همچنین زمینهای وسیعی در نزدیکی شهر مشهد متعلق به اوست.
بهنوشته القدس العربی همچنین گفته میشود یک جت خصوصی، یک بالگرد برای سفرهای فوری، ناوگانی از خودروهای مرسدس و اسبهای شخصی دارد.
مجتبی خامنهای در سال ۱۳۸۴ و زمانی به شهرت رسید که مهدی کروبی در نامهای به علی خامنهای فرزندش را به دخالت در انتخابات به سود محمود احمدینژاد متهم کرد.
براساس گزارشها او در سرکوب جنبش سبز در سال ۱۳۸۸ مشارکت داشت و پس از آن نیز در سرکوب اعتراضات مردمی از جمله بزرگترین کشتار مردم در اعتراضات خیابانی در تاریخ ایران در ۱۸ و ۱۹ دی ۱۴۰۴ نقشی کلیدی ایفا کرد.
بر اساس گزارش شورای آتلانتیک، «مجتبی خامنهای سابقهای تیره در زمینه حقوق بشر دارد.»
در این گزارش آمده است: «مجتبی بهشدت به رهبران سپاه پاسداران نزدیک است و شبکههای مالی تحت کنترل رهبر جمهوری اسلامی را بهخوبی میشناسد. این موضوع باعث شده برخی معتقد باشند که مجتبی از مدتها پیش برای جانشینی پدرش در نظر گرفته شده بود.»
ایالات متحده در سال ۲۰۱۹ مجتبی خامنهای را در فهرست تحریمهای خود قرار داد.
تشدید حملات در تهران و تمرکز بر اهداف حکومتی
سخنگوی ارتش اسرائیل اعلام کرد «مجتمع رهبری جمهوری اسلامی در قلب تهران» هدف حمله هوایی قرار گرفته و ساختمانهایی از جمله دفتر ریاستجمهوری و شورای عالی امنیت ملی بمباران شدهاند. او گفت دهها جنگنده در این عملیات مشارکت داشتهاند و «دهها بمب» به مراکز حکومتی اصابت کرده است.
گزارش دیگری میگوید حدود ۱۰۰ جنگنده با بیش از ۲۵۰ بمب این مجموعه را هدف گرفتهاند.
کانال ۱۲ اسرائیل نیز سهشنبه ۱۲ اسفند گزارش داد که ارتش این کشور به تسلط کامل بر آسمان ایران «بسیار نزدیک» است.
همزمان، ویدیوهای رسیده از وقوع انفجار پایگاه پلیس آگاهی در خیابان پیروزی و نیز تخریب برخی مراکز در تهران از جمله دانشگاه مالکاشتر و کلانتری باغفیض پونک حکایت دارد.
واکنش و موضعگیریهای منطقهای: امارات، عربستان، قطر و پیامدهای امنیتی
امارات متحده عربی اعلام کرد «هیچگونه نقض حاکمیت و امنیت» خود را نپذیرفته و نخواهد پذیرفت و تاکید کرد دارای ذخایر راهبردی تسلیحات توپخانهای برای مقابله طولانیمدت با تهدیدهای هوایی است.
العربیه گزارش داد برخی حملات به عربستان سعودی از خاک عراق انجام شده و ریاض در حال پیگیری است.
قطر اعلام کرد جمهوری اسلامی پیش از حملات موشکی، دوحه را مطلع نکرده و اهداف «صرفاً نظامی» نبوده و «کل خاک قطر» را شامل میشده است. دوحه گفت جنگندههای ایرانی پس از ورود به حریم هوایی قطر و حرکت به سمت دوحه هدف قرار گرفتند، ذخایر موشکهای رهگیر «کافی» است، تلاش برای حمله به فرودگاه بینالمللی حمد ناکام مانده و بیش از ۸ هزار مسافر ترانزیتی در هتلها اسکان داده شدهاند. قطر همچنین تاکید کرد توجیهات ایران «هیچ پایهای ندارد» و این حملات «بیپاسخ نخواهد ماند».
هشدار سازمان ملل درباره ایران: تلفات، سرکوب داخلی، قطع اینترنت و زندانیان سیاسی
سخنگوی کمیسر عالی حقوق بشر سازمان ملل اعلام کرد دستکم ۷۸۷ نفر در ایران کشته شدهاند و نسبت به تلفات غیرنظامیان، سرکوب داخلی، قطع اینترنت و وضعیت زندانیان سیاسی ابراز «نگرانی جدی» کرد.
او گفت ولکر تورک از پیامدهای گسترده درگیریها «عمیقاً شوکه» شده و وضعیت را «کاملاً قابل پیشگیری» توصیف کرده است.
در همین چارچوب، نتبلاکس نیز گزارش داد قطع سراسری اینترنت در ایران وارد چهارمین روز شده و بیش از ۷۲ ساعت ادامه داشته؛ خلا اطلاعاتی به گفته این نهاد میتواند با «روایتهای حسابهای حامی حکومت» و «اطلاعات نادرست» پر شود.
گسترش میدان درگیری به لبنان و تمرکز اسرائیل بر شبکههای حزبالله
ارتش اسرائیل اعلام کرد شماری از فرماندهان حزبالله در بیروت را هدف قرار داده و همچنین از تکمیل موجی از حملات علیه مقرها، انبارهای سلاح و زیرساختهای ارتباطی ستاد اطلاعات حزبالله خبر داد؛ تاکید شده این اهداف «با پوشش غیرنظامی» فعالیت میکردند و اقداماتی برای کاهش خطر آسیب به غیرنظامیان انجام شده است.
اسرائیل همچنین اعلام کرد رضا خزاعی، مسئول تقویت توان نظامی حزبالله «به نیابت از نیروی قدس»، در حملهای کشته شده و نقش محوری در انتقال تسلیحات و هماهنگی تهران-حزبالله داشته است.
از سوی دیگر، رییسجمهوری لبنان گفت تصمیم ممنوعیت فعالیتهای نظامی حزبالله «حاکمیتی و نهایی» است و محل شلیک راکتها خارج از منطقه جنوب لیتانی بوده است.
بعد بینالمللی و تحرکات دفاعی اروپا: قبرس و پایگاه بریتانیا
رویترز گزارش داد فرانسه قصد دارد پس از حمله پهپادی به پایگاه بریتانیا در قبرس، سامانههای ضد موشکی و ضد پهپادی و همچنین یک ناوچه به منطقه اعزام کند؛ گفته شده امانوئل مکرون این موضوع را به رییسجمهور قبرس اطلاع داده است.
روزنامه تایمز نیز گزارش داد بریتانیا پس از هدف قرار گرفتن پایگاه آکروتیری با پهپادهای ایرانی، ناو HMS Duncan را برای دفاع از این پایگاه اعزام میکند و وزیر دفاع بریتانیا با مقامهای ارشد نظامی درباره این اعزام گفتوگو کرده است.
پرونده هستهای و روایتهای مرتبط: نطنز و مذاکرات
آژانس بینالمللی انرژی اتمی اعلام کرد بر اساس تصاویر ماهوارهای، برخی ساختمانهای ورودی تاسیسات زیرزمینی نطنز آسیب دیده اما پیامد رادیولوژیکی مشاهده نشده و «اثر جدیدی» در خود تاسیسات غنیسازی (که پیشتر در جنگ ۱۲ روزه بهشدت آسیب دیده بود) شناسایی نشده است.
استیو ویتکاف فرستاده ویژه ترامپ گفت «خیلی زود فهمیدیم» هیات ایرانی قصدی جز حفظ غنیسازی برای مسیر سلاح ندارد. در مقابل، سخنگوی وزارت خارجه جمهوری اسلامی گفت ویتکاف برای توجیه اقدام نظامی «دروغ گفته» و «جنگ را آنها باید متوقف کنند؛ جنگ را ما شروع نکردیم».
مواضع سیاسی و رسانهای: نتانیاهو، رضا پهلوی، اتحادیه اروپا و اقتصاد
نتانیاهو در گفتوگو با فاکسنیوز گفت جنگ علیه جمهوری اسلامی «سریع و قاطع» خواهد بود و «بیپایان» نیست؛ همچنین مدعی شد ایران پس از جنگ ۱۲ روزه در حال ساخت سایتهای هستهای جدید و پناهگاههای زیرزمینی موشکی بوده که «ظرف چند ماه غیرقابل دسترسی» میشدند. او گفت اگر اکنون اقدام نمیشد، بعدها امکان اقدام نبود و ایران میتوانست آمریکا و اسرائیل و دیگران را تهدید و باجگیری کند؛ او همچنین گفت این شرایط میتواند زمینهساز تغییر رژیم شود و «۹۵ درصد مشکلات خاورمیانه» را ناشی از جمهوری اسلامی دانست.
شاهزاده رضا پهلوی در پیامهای ویدیویی جداگانه بر «برابری حقوق شهروندان» و «هوشیاری» تاکید کرد و گفت جمهوری اسلامی در آستانه سقوط است اما نباید اجازه سوءاستفاده به نیروهای فرصتطلب داد.
اورسولا فوندرلاین گفت راهحل پایدار بحران ایران «دیپلماسی همراه با گذار سیاسی قابلاعتماد در تهران» است و همزمان باید برنامههای هستهای و موشکی متوقف شود.
در حوزه اقتصاد، صندوق بینالمللی پول گفت برای ارزیابی اثر اقتصادی زود است اما اختلال در تجارت، جهش قیمت انرژی و نوسان بازارها دیده شده؛ و گزارش رویترز از افت ۱.۳ درصدی شاخص استوکس ۶۰۰ اروپا در سایه نگرانی از طولانی شدن جنگ و جهش قیمت نفت خبر داد. در داخل ایران نیز گزارشهایی از گرانی، کمبود برخی اقلام غذایی، صفهای پمپ بنزین و نگرانیهای روزمره منتشر شده است.
خبرهای روز چهارم جنگ آمریکا و اسرائیل با جمهوری اسلامی در حمایت از مردم ایران نشان میدهد محور درگیری همزمان در سه سطح در حال گسترش است: ضربه به مراکز حکومتی در تهران و اهداف امنیتی-سیاسی؛ منطقهای شدن جنگ با واکنشهای صریح امارات، عربستان و بهویژه قطر؛ و نگرانی پررنگ نهادهای بینالمللی از وضعیت انسانی ایران-از تلفات بالا تا قطع اینترنت و احتمال سرکوب داخلی.
همه تحولات این روز را میتوانید در بلاگ ایراناینترنشنال بخوانید.
شهروندان شماری از شهرهای ایران سهشنبه ۱۲ اسفند از تداوم قطع سراسری اینترنت و پارازیت روی شبکههای ماهوارهای خبر دادند و گفتند این اختلالها از صبح امروز نسبت به سه روز پیشین جنگ، شدت بیشتری گرفته است.
برخی در پیامهای خود اشاره کردند با زحمت و دشواری و عوض کردن پروکسیها و فیلترشکنهای مختلف، تنها میتوانند به تلگرام دسترسی داشته باشند.
گزارشها همچنین حاکی از قطع آب و برق در برخی شهرهاست.
در تبریز از حدود ساعت چهار بعد از ظهر دوشنبه آب شهر دلیل آسیب دیدن سد امند قطع شده است.
پیشتر مقامهای حکومتی «جیرهبندی» آب در این شهر را تکذیب کرده بودند.
شهروندان از بوشهر و کامیاران نیز از قطعی برق و آب در برخی مناطق این دو شهر خبر دادند.
مخاطبان در پیامهایی به ایراناینترنشنال از گرانی عمومی به ویژه در زمینه مواد غذایی خبر دادند.
قیمت بسته برنج ۱۰ کیلویی به شش میلیون و ۲۰۰ هزار تومان، یک کیلوگرم سیبزمینی به ۱۶۰ هزار تومان و تخممرغ به ۴۰۰ هزار تومان رسیده است.
شهروندی از خوزستان گفت یک بسته آب معدنی با قیمت ۹۰۰ هزار تومان فروخته میشود.
گزارشها از شماری شهرها مانند قزوین، حاکی از افزایش «سه برابری» قیمت اقلام ضروری و «احتکار» برخی فروشگاههای بزرگ است.
شهروندی گفت پوشک کودکان و سالمندان نایاب شده و موجودیهای محدود با قیمت بسیار بالا به فروش میرسند. شهروندی دیگر از نایاب شدن کنسرو لوبیا خبر داد.
مخاطبی از شهرک اندیشه از «کمبود نان خشک، مرغ و تخممرغ» خبر داد.
روایت شهروندان از پمپبنزینها و سوپرمارکتهای ارومیه حاکی از «ازدحام جمعیت» است.
صفهای طولانی نانوایی و پمپبنزینها در سه روز اخیر در شمار دیگری از شهرها نیز گزارش شده است.
همزمان با جهش چندبرابری قیمت مواد غذایی، بانکها در بسیاری از شهرهای ایران از جمله تهران بسیاری از عابربانکها پول نقد ندارند.
در اردبیل، پرداخت نقدی عابربانکها به یک تا دو میلیون تومان محدود شده است.
مخاطبی با اشاره به شرایط کشور، گفت: «پول نداریم مواد غذایی بخریم و هر لحظه منتظریم بمیریم؛ تمام مدت با لباس بیرون و کتانی به پا هستیم و همانطور هم میخوابیم.»
از صبح سهشنبه ۱۲ اسفند گزارشهایی از حمله به تهران، شیراز، بندرعباس، بوشهر، اصفهان، کیش، مرودشت، لنگرود، گلپایگان، ارومیه، خمین، لارستان، فردیس کرج، همایونشهر، آبعلی و یزد منتشر شده است.
همزمان با فعال شدن آژیر خطر در تلآویو، منابع مطلع اعلام کردند تهران حملات موشکی تازهای علیه امارات متحده عربی و عمان انجام داده است؛ اقدامی که دامنه درگیری را به چندین کشور حوزه خلیج فارس کشانده است.
عربستان: حملات جمهوری اسلامی «بزدلانه» است
به گزارش العربیه، عربستان سعودی حملات جمهوری اسلامی را «بزدلانه و بدون توضیح» توصیف کرده و آن را مغایر با هنجارها و قوانین بینالمللی دانسته است.
قطر: حملات بیپاسخ نخواهد ماند
وزارت خارجه قطر اعلام کرد تهران پیش از حملات موشکی، دوحه را مطلع نکرده و اهداف این حملات تنها نظامی نبوده بلکه «کل خاک قطر» را شامل میشده است. مقامات قطری اعلام کردند جنگندههای ایرانی پس از ورود به حریم هوایی این کشور هدف قرار گرفتند و ذخایر موشکهای رهگیر کافی است. تلاش برای هدف قرار دادن فرودگاه بینالمللی حمد نیز ناکام ماند و بیش از هشت هزار مسافر ترانزیتی در هتلهای قطر اسکان داده شدند.
دوحه هشدار داد این حملات «بیپاسخ نخواهد ماند» و اعلام کرد هیچ ارتباط فعالی با تهران برقرار نیست.
حمله به پایگاه بریتانیا در قبرس
در شرق مدیترانه، پایگاه حاکمیتی بریتانیا «راف آکروتیری» در قبرس هدف حملات پهپادی قرار گرفت. در یکی از موارد، یک پهپاد ساخت جمهوری اسلامی از نوع «شاهد» به باند پایگاه برخورد کرد و خسارت محدودی بر جای گذاشت و دو پهپاد دیگر رهگیری شدند.
در واکنش به این حمله، بریتانیا تصمیم گرفته ناوشکن «اچاماس دانکن» را برای دفاع از این پایگاه به منطقه اعزام کند. روزنامه تایمز به نقل از سه منبع گزارش داد جان هیلی، وزیر دفاع بریتانیا، با فرماندهان ارشد نظامی درباره اعزام این ناو گفتوگو کرده است.
همزمان، فرانسه نیز اعلام کرده سامانههای ضدموشکی و ضدپهپادی به قبرس اعزام خواهد کرد و یک ناوچه فرانسوی نیز به منطقه اعزام میشود. یونان نیز چهار جنگنده اف-۱۶ و دو ناوچه، از جمله یک ناو مجهز به سامانه ضدپهپاد «سنتاوروس»، به قبرس اعزام کرده است.
گسترش بحران چندلایه
با هدف قرار گرفتن اسرائیل، چند کشور عربی خلیج فارس و یک پایگاه بریتانیایی در مدیترانه، دامنه درگیری از سطح یک تقابل دوجانبه فراتر رفته و به بحرانی چندجبههای تبدیل شده است. کشورهای منطقه ضمن محکومیت حملات تهران، در حال تقویت سامانههای دفاعی خود هستند و برخی نیز از حق پاسخ متقابل سخن گفتهاند.
تحولات اخیر نشان میدهد حملات تلافیجویانه جمهوری اسلامی نهتنها موجب مهار تنش نشده، بلکه در حال بازتعریف موازنه امنیتی در سراسر خاورمیانه و شرق مدیترانه است؛ بحرانی که خطر گسترش بیشتر آن همچنان پابرجاست.
پیش از این، دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، گفت ارتش آمریکا در حال در هم کوبیدن حکومت ایران است اما «موج بزرگ» و شگفتی اصلی هنوز فرا نرسیده است و در این شرایط خطرناک مردم ایران همچنان و فعلا در خانه بمانند. او همچنین اعزام نیروی زمینی آمریکا به ایران را رد نکرد.
سخنگوی کمیسر عالی حقوق بشر سازمان ملل متحد روز سهشنبه ۱۲ اسفند اعلام کرد ولکر تورک از پیامدهای گسترده درگیریهای اخیر در خاورمیانه بر غیرنظامیان «عمیقاً شوکه» شده و وضعیت کنونی را کاملاً قابل پیشگیری توصیف کرده است.
راوینا شامداسانی، سخنگوی این نهاد در ژنو، گفت ترس، وحشت و اضطراب میلیونها نفر در منطقه و فراتر از آن «ملموس» است و بحران از زمان آغاز حملات اسرائیل و ایالات متحده به ایران در روز شنبه، پاسخ حکومت ایران علیه کشورهای منطقه و ورود حزبالله به درگیری، هر ساعت بدتر و گستردهتر شده است.
به گفته کمیسر عالی، قوانین جنگ «کاملاً روشن» است و غیرنظامیان و اهداف غیرنظامی تحت حفاظت قرار دارند. او تاکید کرد همه دولتها و گروههای مسلح باید به حقوق بینالملل بشردوستانه پایبند باشند و از اصول تمایز و تناسب در حملات پیروی کنند. حملات عمدی یا بیتمایز علیه غیرنظامیان میتواند مصداق نقض جدی حقوق بینالملل و حتی جنایت جنگی باشد.
به گفته این سخنگو، بر اساس اعلام هلال احمر جمهوری اسلامی، شمار کشتهشدگان در ایران به ۷۸۷ نفر رسیده است. در مرگبارترین حادثه، دهها دختر دانشآموز در جریان حمله به مدرسه ابتداییشان در میناب در جنوب کشور، در ساعات آموزشی کشته یا زخمی شدند. کمیسر عالی خواستار تحقیق فوری، بیطرفانه و جامع درباره این حمله شده و تاکید کرده مسئولیت تحقیق بر عهده نیروهایی است که این حمله را انجام دادهاند و باید نتایج را منتشر کرده و پاسخگویی و جبران خسارت برای قربانیان را تضمین کنند.
سازمان ملل اعلام کرد نیروهای نظامی ایران در پاسخ به حملات آمریکا و اسرائیل صدها موشک و پهپاد به سوی کشورهای منطقه شلیک کردهاند که منجر به کشته شدن غیرنظامیان و آسیب به زیرساختهای غیرنظامی شده است. در شهر بیت شمش در مرکز اسرائیل، اصابت یک موشک به منطقهای مسکونی به کشته شدن ۹ نفر انجامید.
درگیریها تاکنون علاوه بر ایران و اسرائیل، ۱۲ کشور دیگر را نیز تحت تاثیر قرار داده و منازل مسکونی، دفاتر، کسبوکارها، فرودگاهها و زیرساختهای انرژی آسیب دیدهاند. در لبنان نیز پس از حملات موشکی حزبالله به اسرائیل و ضدحملات گسترده اسرائیل از جمله در بیروت، نگرانیها درباره تشدید خشونت افزایش یافته است. گزارشها حاکی از تلفات غیرنظامی و تخریب زیرساختها در جنوب لبنان و حومه جنوبی بیروت است و نزدیک به ۳۰ هزار نفر تنها طی یک شب از مناطق آسیبدیده گریختهاند؛ افزون بر ۶۴ هزار نفری که پیشتر آواره شده بودند.
کمیسر عالی حقوق بشر از همه طرفها خواسته است نهایت خویشتنداری را به خرج دهند، از تشدید بیشتر بحران جلوگیری کنند و تمامی اقدامات ممکن را برای حفاظت از غیرنظامیان، از جمله اتباع خارجی و زیرساختهای حیاتی، انجام دهند. او تاکید کرد بازگشت به میز مذاکره «تنها راه» پایان دادن به کشتار و ویرانی است.
سازمان ملل همچنین نسبت به وضعیت داخلی ایران ابراز نگرانی کرده است. با اشاره به سابقه سرکوب گسترده و مرگبار اعتراضات، کمیسر عالی هشدار داد تهدیدهای جدید مقامهای ارشد حکومت علیه هرگونه ابراز مخالفت نگرانکننده است و مقامات جمهوری اسلامی موظفاند آزادیهای بنیادین شهروندان را طبق حقوق بینالملل حقوق بشر تضمین کنند. نگرانی دیگر، قطع دسترسی بسیاری از ایرانیان به اینترنت است که دسترسی آنان به اطلاعات حیاتی، از جمله برای حفظ ایمنی در شرایط جنگی، را محدود کرده است. سازمان ملل خواستار بازگرداندن فوری خدمات ارتباطی شده است.
همچنین نگرانی عمیقی درباره صدها زندانی سیاسی که بهطور خودسرانه در ایران نگهداری میشوند وجود دارد. کمیسر عالی خواستار اتخاذ همه تدابیر لازم برای حفاظت از آنان و آزادی فوریشان شده است.
در پایان، کمیسر عالی تاکید کرد حقوق بشر نباید ابزار چانهزنی سیاسی قرار گیرد و تجربه تاریخی نشان داده استفاده از زور خارجی چه پیامدهایی برای حقوق بشر دارد. او از همه طرفها خواست به خشونت پایان دهند و منشور سازمان ملل، حقوق بینالملل حقوق بشر و حقوق بشردوستانه را رعایت و از آن دفاع کنند.